De concilieverklaring Gravissimum Educationis

Deze dissertatie gaat over de concilieverklaring over de christelijke opvoeding en het katholiek onderwijs van het Tweede Vaticaans Concilie, Gravissimum Educationis (1965), en twee receptiedocumenten, te weten de congregatieverklaring De katholieke kerk op de drempel van het derde millennium (1998) en de onderwijsnota van de Nederlandse isschoppenconferentie, Bezield en zelfbewust (2002). In deze doctoraal thesis beschouw ik een tekst primair als communicatief. Met behulp van de Communicatiegerichte Methode van Tekstanalyse (COMTA) focus ik met name op taalhandelingen. De vraag die ik in dit onderzoek beantwoord, is hoe de respectievelijke tekst-interne auteurs met behulp van taalhandelingen – mede gebaseerd op de structuur en de semantiek van de tekst – de tekst-interne lezers van respectievelijk de concilieverklaring, de congregatieverklaring en de bisschoppelijke brief sturen. Taalhandelingen of speech-acts zijn performatieve taaluitingen, waarin een expliciete of impliciete opdracht voor de tekst-interne lezer is opgenomen, zoals een boodschap presenteren, een regel voorschrijven, een appel doen, een belofte maken of een verklaring geven. Met deze taalhandelingen poogt de tekst-interne auteur de tekst-interne lezer de inhoud van de tekst te communiceren. De principiële keuze voor de tekst an sich als object van analyse, kan andere methodes helpen om dicht(er) bij de tekst te blijven en voorkomt hineininterpretieren vanuit de auteursintenties, de wordingsgeschiedenis en de contexten.